afdrukken
doorsturen
Deze week debatteert de Tweede Kamer met minister Verhagen van Ecomische Zaken, Landbouw en Innovatie over de bezuinigingen die op stapel staan. Verhagen wil 800 miljoen euro per jaar besparen door te snoeien in een aantal subsidieregelingen voor innovatie en duurzaamheid. In ruil daarvoor zou de Vennootschapsbelasting omlaag kunnen en wordt de WBSO, de loonsubsidie voor R&D-personeel, uitgebreid.
De eerste gevolgen worden al zichtbaar. Agentschap NL (voorheen SenterNovem), hét subsideloket van Den Haag, moet 40 procent van zijn personeel laten gaan. Dat wordt boventallig, zodra een flink deel van de 2,5 miljard die het jaarlijks de markt inpompt, wordt weggesnoeid. Ook de Technologische Topinstituten, waarin branches als chemie, metaal en life sciences samenwerken met kennisinstellingen, vrezen een halvering van hun budget.
Is de verwachte kaalslag in subidieland, ditmaal in de innovatie, terecht? Natuurlijk is er veel kritiek mogelijk op overheidssteun in de vorm van subsidie. Een slimme ondernemer met een briljant businessplan kan wel zonder: die haalt het investeringsgeld uit de markt. Bovendien maakt een overheid via subsidies keuzes voor wat er wel en wat er geen steun behoeft. Zo'n keuze verstoort de marktwerking en pakt maar al te vaak fout uit. Keuzes moet je als het even kan aan de markt overlaten.
Dan is er nog het probleem, dat veel innovatiesubsidie opgaat aan de uitvoering van alle regelingen en de adviseurs eromheen. Van het geld dat wél terechtkom op de plek waar het in theorie nodig is, blijft de vraag of het daadwerkelijk leidt tot een hoger innovatieniveau. Er is in het verleden veel geld besteed aan mooie papieren plannen die op niets uitliepen. Maar dat is overigens wel inherent aan innovatie: je kunt niet altijd raak schieten.
Wie geen cent overheeft voor innovatie, miskent dat die vaak begint met grondstof die je neit zomaar uit de grond lepelt. Het gaat in de techsector om technologie waaraan vaak jaren, soms decennia is ontwikkeld voordat die maar enigszins marktrijp gemaakt kon worden door ondernemers. Bovendien is er nog zoiets als de innovatieparadox: Nederlandse kennisinstellingen barsten van de kennis, maar die wordt te weinig omgezet in bedrijvigheid. Ook daaraan heeft de overheid, al is het maar in een down-to-earth vorm als de innovatievouchers die Verhagen af wil schaffen, meegeholpen.
Over één subsidie waren vriend en vijand het eens: de WBSO is een nuttig vehikel. De korting op de loonkosten voor onderzoek- en ontwikkelpersoneel was goed en zonder veel papierwerk toegankelijk voor groot en klein en geldt algemeen. Een groot deel van het geld kwam op de juiste plek terecht. Verhagen doet er goed aan de WBSO op zijn minst in stand te laten. Met de verlaging van de Vpb onderstreept hij nog eens, dat de overheid niet wil kiezen welke bedrijven versterking van hun concurrentiekracht behoeven.
Juist daarom is het zo'n gemiste kans, dat het kabinet weer uit de bocht vliegt door bestaande subsidieregelingen gerichter te gaan inzetten. En wel op de sleutelgebieden, de erfenis van het Innovatieplatform. Die 'innovatie-ijsbreker' van Balkenende koos vanaf 2004 voor Chemie, Flowers & Food e nog een handvol gebieden, waarin Nederland zou (kunnen) excelleren - volgens de branches waarvan de lobby was geslaagd.
Wat dezer dagen in de discussie over subsidie versus belasting, algemeen versus gericht en grootbedrijf versus MKB onder dreigt de sneeuwen is wáár het subsidiegeld vandaan komt. Zeker in het geval van de Technologische Topinstituten waren dat de aardgasbaten, zoals die werden gestort in het Fonds Economische Structuurversterking, het FES. Daar zat logica achter: de aardgasbaten vloeien niet eeuwig, het is goed om de opbrengst van onze bodemschatten te investeren voor toekomstige generaties.
Rond het FES was sinds de oprichting in 1995 altijd gedoe: alle kabinetten graaiden met allerlei smoezen in de pot, om begrotingsgaten te dichten onder het mom van structuurversterking. Daar is Rutte-I in elk geval eerlijk in: het FES wordt niet meer gevoed, zodat van nu af aan het potverteren van aardgasbaten schaamteloos door kan gaan, totdat de gasvoorraad is uitgeput.
Illusies dat elke stuiver subsidie leidt tot meer innovatie en meer concurrentiekracht hebben we niet. Maar het is wel doodjammer dat een crisis in de bankensector (te weinig overheidsbemoeienis?) nu ertoe leidt, dat de overheid zijn handen moet aftrekken van regelingen die via duizenden onderzoekers, innovatieadviseurs en bedrijven hielpen de economie van Nederland straks zijn veerkracht terug te geven.
Elke week het beste van TechBusiness in de mail? Vraag de nieuwsbrief aan.
afdrukken doorsturen
Partner van TechBusiness
Is uw bedrijf actief in de Technologie, Media & Telecomsector? En bestaat uw bedrijf langer dan vijf jaar? Is de omzet van uw bedrijf de afgelopen vijf jaar sterk gegroeid?
